Achtergrondartikel

De rol van ouders bij cultuureducatie is van groot belang. Voor het kind, maar ook voor de school. Die rol kan op verschillende manieren invulling krijgen. Van belangstellend in de marge tot beleidsmatig betrokken en invloedrijk in het bestuur. Kansen voor cultuureducatie!

Betrokkenheid kan sterker

In het basisonderwijs blijft de ouderbetrokkenheid vaak beperkt tot het praktische niveau. Ouders zijn vaak gemakkelijk bij de cultuureducatieve activiteiten van een school te betrekken wanneer het gaat om schoolvoorstellingen of prestaties van hun eigen kinderen. En veel ouders gaan mee als begeleider tijdens culturele uitjes. Maar inhoudelijk blijft de betrokkenheid bij cultuureducatie vaak beperkt. En daar liggen gemiste kansen. Scholen kunnen ouders vragen om mee te denken over de inhoud van cultuureducatie. De culturele kennis en vaardigheden van ouders kan benut worden ten behoeve van de school. En ouders kunnen bewust worden gemaakt van hun mogelijke rol om cultuureducatie op school een stevig fundament te bieden.

Ouderraad

Op beleidsmatig niveau kunnen ouders een belangrijke rol spelen voor cultuureducatie, bijvoorbeeld via de ouderraad. Een ouderraad bestaat uit vertegenwoordigers van ouders van leerlingen, door ouders zelf gekozen. Een ouderraad heeft verschillende taken. Meestal organiseert de ouderraad eenmaal per jaar een vergadering voor alle ouders. In die vergadering legt de raad verantwoording af over het gevoerde beleid en overlegt zij met de ouders over het beleid voor de toekomst. Een andere raak van de raad is om, bij problemen op school die voor ouders van belang zijn, ouderbijeenkomsten te organiseren. Ook stimuleert de raad activiteiten die bijdragen aan een goed schoolklimaat. De ouderraad adviseert de medezeggenschapsraad van de school over onderwerpen die voor ouders belangrijk zijn. Ze kan ook eisen dat de medezeggenschapsraad een advies geeft aan het schoolbestuur. Het schoolbestuur moet dan binnen drie maanden een schriftelijk antwoord geven.

Medezeggenschapsraad

De meeste invloed kunnen ouders binnen een schoolbeleid uitoefenen door deel uit te maken van de medezeggenschapsraad (MR). Elke basisschool heeft een MR. Dit is verplicht en staat in de Wet medezeggenschap op scholen. Een MR bestaat uit een geleding personeel en een geleding ouders, en overlegt met de directie en het schoolbestuur over belangrijke schoolzaken. De schooldirectie – die meestal optreedt namens het schoolbestuur – is daarbij verplicht om de MR goed te informeren. Het schoolbestuur moet ieder belangrijk besluit voorleggen aan de MR. Bijvoorbeeld over de verdeling van het geld, de gebouwen, de schooltijden, de vakanties en vrije dagen, de lesmethodes, de ouderbijdrage, de verbetering van het onderwijs en de manier waarop ouders kunnen meehelpen bij het onderwijs en andere activiteiten. De MR kan ook ongevraagd een standpunt kenbaar maken aan het schoolbestuur.

Invloed

Zowel de vertegenwoordigers van ouders als die van het schoolpersoneel in de MR hebben inspraak op zaken die voor hen van belang zijn. Ouders en personeel moeten bijvoorbeeld gezamenlijk instemmen met het schoolplan, de schoolgids en het schoolreglement. Als in het schoolplan gesproken wordt over cultuureducatie en er komt een wijziging van het beleid, dan is het goed om kritisch te zijn. Staat er niets over cultuureducatie in en vindt de oudergeleding dit wel belangrijk dan kan dit onderwerp op de agenda gezet worden. De oudergeleding kan daarbij steun zoeken bij haar achterban, de ouderraad.

Naast gezamenlijke bevoegdheden hebben ouders een eigen instemmingsrecht bij beslissingen die voor ouders belangrijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan de ouderbijdrage, de vaststelling van schooltijden of de overblijfregeling. Stel dat een deel van de ouderbijdrage bestemd wordt voor cultuureducatieve activiteiten, dan is instemming van ouders hier dus vereist.

Adviesrecht

Soms moeten de directie en het schoolbestuur advies vragen aan de medezeggenschapsraad. Bijvoorbeeld over het voorgenomen beleid op het gebied van financiën, aanmelding en toelating van nieuwe leerlingen, of het ontslaan of aannemen van de schoolleiding. Over deze zaken heeft de MR adviesrecht. Dit betekent dat de MR-leden advies geven aan het bestuur en de directie. De gelden voor cultuureducatie staan in de zogenaamde prestatiebox. Hoe gaat de directie, het bestuur dit bedrag uitgeven? Dit zou een punt voor bespreking kunnen zijn binnen de MR.

Landelijk beleid

In de nabije toekomst staat het programma Cultuureducatie met Kwaliteit centraal. Het is belangrijk om daar binnen de medezeggenschapsraden op scholen aandacht voor te vragen. In het beleidsprogramma zijn afspraken tussen gemeenten, provincies en rijk over programma’s die op lokaal niveau scholen en instellingen ondersteunen bij de versterking van de kwaliteit van cultuureducatie. Over deze afspraken heeft in het afgelopen jaar zowel bestuurlijk als ambtelijk overleg plaatsgevonden.

Het programma Cultuureducatie met Kwaliteit heeft tot doel de kwaliteit van cultuureducatie in het primair onderwijs door middel van een landelijk samenhangende aanpak te borgen. Het programma wil:

1. de beoordeling van het behalen van de kerndoelen binnen het leergebied kunstzinnige oriëntatie bevorderen;
2. het werken met een doorgaande leerlijn voor cultuureducatie stimuleren;
3. leraren ondersteunen om hun bekwaamheden op het gebied van cultuureducatie te onderhouden en te verdiepen;
4. bevordert dat culturele instellingen een beleid voeren gericht op educatie en participatie van de jeugd, in het bijzonder dat zij komen tot een op de kerndoelen afgestemd aanbod voor scholen.
    

Bestuur

Bij sommige scholen kunnen ouders lid worden van het bestuur. In dat geval kunnen zij als bestuurder (mee)beslissen over de school. Er zijn ook schoolbesturen die (bijvoorbeeld via een ouderenquête) rechtstreeks aan ouders vragen om mee te denken over de organisatie en het onderwijs van de school.